مهمترین تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی در اجزای تجهیزات موتورخانه است. اساس کار مشعل به این صورت است که از طریق مصرف سوخت و ترکیب آن با هوا شعله ایجاد شده و به وسیله احتراق گرما و حرارت مورد نیاز را تأمین می کند. مشعل ها از نظر مصرف سوخت، می توانند تک، دو یا سه گانه سوز باشند. از مزیت های مدل های چندگانه اینست که در صورت نبود یکی از سوخت های اصلی با جایگزین سوخت دوم، شعله و گرمای مورد نیاز را فراهم می کند. این سری از سیستم های گرمایشی با دارا بودن قابلیت تبدیل انرژی سوخت به گرمایی، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. نحوه عملکرد مشعل به این صورت است که با پاشش سوخت و ایجاد جرقه، شعله مستقیم ایجاد کرده و از این طریق حرارت لازم برای مدار را مهیا خواهد کرد.
مشعل ها براساس نوع سوخت مصرفی و ظرفیت گرمایشی که دارند در مصارف مختلف از قبیل تأمین گرمایش دیگ های بخار مورد استفاده قرار می گیرند. با این حال اساس کار تمام مدل های مشعل مهیا کردن گرمایش و حرارت است و همگی از یک ساختار کلی بهره می برند. دو مدل از پرکاربردترین مشعل ها که به دلیل برخورداری از مزیت های متعدد در مصارف مختلف مورد استفاده قرار می گیرند، می توان به مشعل گازی و گازوئیلی اشاره کرد. به منظور بیان تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی در ادامه با دماپویا همراه باشید.
به منظور بیان تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی بهتر است نحوه عملکرد هر کدام از آنها را مورد بررسی قرار دهیم. به دلیل تفاوت در نوع سوخت بدیهی است که در ساختار و نوع قطعات نیز تفاوت هایی با یکدیگر داشته باشند. با توجه به تفاوت در ساختار مشعل گازی و گازوئیلی، هر کدام در مصارف مختلف قابل استفاده هستند، اما عمده تفاوت آنها در نوع قطعات به کار رفته در هر مشعل است. با توجه به کاربرد گسترده این سیستم ها، شرکت های بسیاری در خصوص طراحی وساخت انواع مدل های مشعل در حالت فعالیت هستند و این سیستم ها را با مصرف و سوخت های متفاوت روانه بازار رقابت می کنند. از برندهای مطرح می توان به مشعل ایران رادیاتور اشاره کرد که با بالاترین سطح کیفیت طراحی و ساخته می شوند. در ادامه قصد داریم به نحوه عملکرد هر کدام از مشعل ها به صورت جداگانه اشاره داشته باشیم:
تفاوت در نوع سوخت
مشعل های گازوئیلی : نحوه عملکرد و ساختار این مدل از مشعل ها به این صورت بوده که برای احتراق نیاز به سوخت های مایع و نفتی دارند و تمام اجزا در یک واحد نصب و اجرا شده است. الکتروموتور به کار رفته در مشعل گازوئیلی موجب حرکت و چرخش پمپ گازوئیل و پروانه دمنده می شود و داخل پمپ یک شیر تنظیم فشار و یک عدد شیر مغناطیسی با عملکردی سریع روی پمپ و یا لوله اتصال به نازل تعبیه شده است. زمانی که گازوئیل از نازل عبور می کند از مایع به پودر تبدیل شده، به صورت پودری پاشیده خواهد شد. بعد از پاشش پودر ترانس با ولتاژ بالا و ایجاد جرقه در سر الکترود جرقه، سوخت پاشیده شده را مشتعل کرده و شعله ایجاد می گردد که می تواند از تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی محسوب شود.
مشعل های گازی : ساختار و عملکرد مشعل های گازی کاملاً مشابه مدل های گازوئیلی است با این تفاوت که مشعل های گازی قادر به سوزاندن سوخت گاز هستند. برخلاف مدل های گازوئیلی که سوخت مایع ابتدا تبدیل به پودر شده، در مشعل های گازی با اتصال به لوله گازی طبیعی و دریافت گاز به حالت آماده برای ایجاد شعله و احتراق وارد دستگاه می شود. این مدل مشعل در دو نوع فن دار و بدون فن طراحی و ساخته می شوند. با شروع به کار دستگاه رسیدن جریان برق به ترانسفورماتور، جرقه زده و سر الکترودها جرقه ایجاد می کند و با باز شدن شیر برقی و جریان گاز درون محفظه احتراق با ترکیب شدن هوا و گاز شعله ایجاد می گردد. در این صورت می توان گفت تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی در نوع سوخت آنها است. مدل های گازی به طور مستقیم به خط لوله نصب شده و به صورت مستقیم، سوخت مورد نیاز مشعل را تأمین می کند. در مدل های گازوئیلی لازم است به طور دائم منبع پر شود.
وجود نازل در مشعل گازوئیلی
از دیگر موارد مهم در تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی، می توان به وجود نازل در مدل های گازوئیلی اشاره کرد. با توجه به این که مشعل های گازوئیلی تنها قادر به مصرف سوخت مایع هستند، استفاده از نازل در این مشعل ها موجب شده بعد از عبور سوخت مایع یا همان گازوئیل آن را به پودر تبدیل کند. نقش نازل در این تجهیزات به این صورت است که سوخت مکیده شده، توسط پمپ گازوئیل با عبور از آن به پودر تبدیل شده و برای احتراق آماده می شود. به طور عمده نازل های سوخت به صورت مخروط طراحی شده اند.
فتوسل
فتوسل از یک صحفه سرامیکی تهیه شده که روی آن از ماده ای به نام سولفید کادیوم به صورت مارپیچ قرار گرفته است. به طور کلی دو طرف مارپیچ، توسط دو رشته سیم به رله وصل هستند. به طور عمده از فتوسل در مشعل های گازوئیلی و برخی مدل های گازسوز برای ممانعت از انباشت سوخت در داخل کوره و جلوگیری از بروز انفجار مورد استفاده قرار می گیرد. محل قرار گیری فتوسل ها درون محفظه مشعل نصب شده و به طور کامل داخل دیگ و شعله را کنترل می نماید. در این صورت می توان گفت تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی وجود فتوسل در این تجهیزات است.
نیاز به نگهداری و سرویس های دوره ای
از دیگر تفاوت مشعل گازی و گازوئیلی، می توان به انجام سرویس های دوره ای اشاره کرد. به دلیل وجود ناخالصی و مواد معلق در گازوئیل، در این مدل مشعل ها بعد از مدتی قطعات و اجزای داخلی مشعل دچار رسوب شده و باید نسبت به تمیز کردن آنها اقدام نمایید. تمام مشعل ها دارای فیلترهایی با منافذ ریز هستند که از ورود آلودگی به داخل مشعل ممانعت به عمل می آورند. باید این نکته را در نظر داشته باشید که گازوئیل نسبت به گاز دارای آلودگی های بیشتری است که در خصوص نگهداری مشعل های گازوئیلی باید به صورت دوره ای و مرتب قطعات، اجزا و فیلترها را تمیز نمایید.
مزایا و معایب مشعل گازی و گازوئیلی در سیستمهای گرمایشی
مشعلهای گازی و گازوئیلی دو نوع رایج مشعل در سیستمهای گرمایشی هستند که هرکدام مزایا و معایب خاص خود را دارند.
مشعل گازی:
از مزایای اصلی مشعل گازی میتوان به کارکرد پاکتر و محیط زیستدوستتر اشاره کرد. سوخت گاز نسبت به گازوئیل آلایندگی کمتری ایجاد میکند و از نظر اقتصادی نیز معمولاً هزینه سوخت کمتری دارد. نصب و راهاندازی مشعل گازی آسانتر بوده و نیاز به نگهداری کمتری دارد. اما در مناطقی که دسترسی به گاز طبیعی محدود است، استفاده از این مشعل ممکن نیست. همچنین قیمت اولیه تجهیزات گازی ممکن است بالاتر باشد.
مشعل گازوئیلی:
مشعلهای گازوئیلی برای مناطق فاقد شبکه گاز طبیعی گزینه مناسبی هستند. آنها توان حرارتی بالاتری ارائه میدهند و برای فضاهای بزرگ و صنعتی کاربردیترند. با این حال، مصرف سوخت آنها بالاتر بوده و نیاز به نگهداری و سرویسهای مکرر دارند. همچنین سوخت گازوئیل آلایندهتر بوده و نصب و راهاندازی این مشعلها معمولاً پیچیدهتر است. در نهایت انتخاب بین مشعل گازی و گازوئیلی به موقعیت مکانی، نیاز حرارتی، و بودجه شما بستگی دارد. هر دو نوع میتوانند گرمای مطبوع و کارآمدی را فراهم کنند اگر به درستی نصب و نگهداری شوند.
نکات ایمنی در انتخاب و نصب مشعلها
رعایت نکات ایمنی در انتخاب و نصب مشعلها نقش مهمی در عملکرد پایدار، کاهش خطرات و افزایش طول عمر سیستمهای گرمایشی دارد. پیش از انتخاب مشعل، باید نوع سوخت در دسترس، ظرفیت حرارتی دیگ و شرایط محیط نصب بهدقت بررسی شود تا از عدم تطابق فنی جلوگیری گردد. استفاده از مشعل با توان نامناسب میتواند باعث احتراق ناقص، افزایش آلایندگی و خطر انفجار شود. در مرحله نصب، رعایت استانداردهای ایمنی گاز یا سوخت مایع اهمیت بالایی دارد. تمامی اتصالات باید کاملاً آببندی شده و از نظر نشتی کنترل شوند. نصب دودکش استاندارد با مکش مناسب، نقش کلیدی در خروج گازهای حاصل از احتراق دارد و از تجمع گازهای سمی جلوگیری میکند. همچنین، نصب مشعل باید توسط تکنسین متخصص انجام شود تا تنظیم شعله، فشار سوخت و سیستمهای کنترلی بهدرستی انجام گیرد. انجام سرویس و بازبینی دورهای نیز یکی از مهمترین اقدامات برای حفظ ایمنی و جلوگیری از خرابیهای پرهزینه است.
